विकासात्मक विलंब समजून घेणे
प्रत्येक मूल स्वतःच्या गतीने वाढते, पण काही ठराविक टप्पे असतात ज्यांवरून मुलाची वाढ कशी होत आहे हे समजायला मदत होते. कधी कधी हालचाल, खेळ, संवाद, शिकणे, स्वतःची काळजी घेणे किंवा इतरांशी मिसळणे यांसारखी कौशल्ये विकसित होण्यास अपेक्षेपेक्षा जास्त वेळ लागतो. विकासात्मक विलंब म्हणजे मूल पुढे किती जाऊ शकते हे ठरवणारा शिक्का नव्हे — तो फक्त एवढेच सांगतो की काही कौशल्ये विकसित होण्यासाठी आणि रोजच्या गोष्टींमध्ये अधिक आत्मविश्वासाने सहभागी होण्यासाठी मुलाला थोड्या अतिरिक्त आधाराची गरज आहे.
पालक काय पाहू शकतात
- समवयस्क मुलांच्या तुलनेत विकासाचे टप्पे उशिरा गाठते (विकासाच्या टप्प्यांतील विलंब)
- कपडे घालणे, जेवणे किंवा चमचा-काटा वापरणे अशी नवी कौशल्ये शिकायला जास्त वेळ लागतो (अनुकूलन कौशल्यांतील विलंब)
- वयानुरूप खेळांमध्ये फारसा रस दाखवत नाही (खेळ कौशल्यांतील विलंब)
- साध्या सूचना पाळणे किंवा ठरलेला दिनक्रम सांभाळणे कठीण जाते (आकलन आणि शिकण्यातील अडचणी)
- समवयस्क मुलांच्या तुलनेत कमी स्वावलंबी वाटते (कार्यात्मक स्वावलंबनातील विलंब)
- तोल सांभाळणे, समन्वय, धावणे, उड्या मारणे किंवा चढणे कठीण जाते (स्थूल हालचालींतील विलंब)
- रंगवणे, चित्र काढणे, ठोकळे रचणे किंवा कात्री वापरणे अशा गोष्टी कठीण जातात (सूक्ष्म हालचालींतील विलंब)
- इतर मुलांशी बोलणे, वस्तू वाटून घेणे किंवा त्यांच्यासोबत खेळात सामील होणे कठीण जाते (सामाजिक सहभागातील अडचणी)
- एखादे काम कठीण वाटले किंवा जास्त प्रयत्न लागले की पटकन चिडचिड होते (आत्मविश्वास आणि चिकाटीत घट)
व्यावसायिक चिकित्सा कशी मदत करू शकते
ऑक्युपेशनल थेरपी मुलांना रोजच्या आयुष्यासाठी लागणारी पायाभूत कौशल्ये विकसित करण्यावर भर देते. यामध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:
- खेळ, शिकणे आणि स्वतःची काळजी घेण्यासाठी लागणारी सूक्ष्म हालचाल कौशल्ये विकसित करणे (सूक्ष्म हालचाल विकास)
- तोल, समन्वय आणि शरीरावरील नियंत्रण सुधारणे (स्थूल हालचाल विकास)
- खेळण्याची कौशल्ये आणि सामाजिक सहभाग विकसित करणे (खेळ आणि सामाजिक विकास)
- कपडे घालणे, जेवणे, शौचालयाचा वापर आणि रोजचा दिनक्रम यांना आधार देणे (दैनंदिन जीवनातील कृती)
- लक्ष, शिकण्याची तयारी आणि कामातील सहभाग वाढवणे (शालेय तयारीची कौशल्ये)
- रोजच्या कामांत आत्मविश्वास आणि स्वावलंबन वाढवणे (कार्यात्मक सहभाग)
- गरज असल्यास संवेदी प्रक्रिया आणि नियंत्रणाला आधार देणे (संवेदी एकात्मता आधार)
साहाय्याचा विचार करा जर
- •विकासाच्या अनेक क्षेत्रांत तुमचे मूल सातत्याने मागे पडत आहे असे तुम्हाला वाटते
- •समवयस्क मुलांच्या तुलनेत रोजची कामे तुमच्या मुलाला बरीच कठीण जातात
- •नवीन कौशल्य शिकण्याचा प्रयत्न करताना तुमच्या मुलाची चिडचिड होते
- •शिक्षक, डॉक्टर किंवा काळजी घेणाऱ्यांनी विकासाबाबत चिंता व्यक्त केली आहे
- •तुमच्या मुलाचा विकास अपेक्षेप्रमाणे होत आहे की नाही याबद्दल तुम्ही साशंक आहात

