ADHD समजून घेणे
ADHD असलेली मुले बहुधा हुशार, जिज्ञासू, कल्पक आणि उत्साहाने भरलेली असतात. मात्र त्यांना लक्ष केंद्रित करणे, आवेगावर नियंत्रण ठेवणे, नियोजन, भावनिक नियंत्रण आणि रोजच्या जबाबदाऱ्या सांभाळणे यात अडचणी येऊ शकतात. ADHD ही एक न्यूरोडेव्हलपमेंटल स्थिती आहे, जी मेंदू लक्ष, हालचालींची पातळी, आत्मसंयम आणि कार्यकारी कौशल्ये कशी नियंत्रित करतो यावर परिणाम करते. या अडचणी आळस, चुकीचे संगोपन किंवा बुद्धीच्या कमतरतेमुळे येत नाहीत. ADHD असलेल्या अनेक मुलांना चांगले करून दाखवायचे असते, पण कामे, भावना आणि अपेक्षा सातत्याने सांभाळणे त्यांना कठीण जाते.
पालक काय पाहू शकतात
- काम सुरू करते पण ते पूर्ण होण्याआधीच दुसऱ्या गोष्टीकडे वळते (सातत्यपूर्ण लक्ष देण्यातील अडचणी)
- पाण्याची बाटली, गृहपाठ, पुस्तके, खेळणी किंवा वैयक्तिक वस्तू वारंवार हरवते (नियोजन आणि कार्यकारी कौशल्यांतील अडचणी)
- ऐकत असल्यासारखे वाटते पण सूचना निसटतात किंवा सांगितलेले विसरते (कार्यकारी स्मरणशक्तीतील अडचणी)
- सतत चुळबूळ करते, ठोके मारते, हलत राहते किंवा एका जागी बसणे कठीण जाते (अतिचंचलता)
- संभाषणात मध्येच बोलते, उत्तरे लगेच सांगून टाकते, किंवा आपल्या वेळेची वाट पाहणे कठीण जाते (आवेगशीलता)
- गोष्टी अपेक्षेप्रमाणे झाल्या नाहीत की लगेच चिडते (भावनिक नियंत्रणातील अडचणी)
- रोजची साधी कामे पूर्ण करण्यासाठी वारंवार आठवण करून द्यावी लागते (काम सुरू करणे व पूर्ण करण्यातील अडचणी)
- काम समजत असूनही अव्यवस्थित वाटते (कार्यकारी कौशल्यांतील अडचणी)
- गृहपाठ आणि वर्गातील कामे अपेक्षेपेक्षा अधिक कठीण जातात (शैक्षणिक सहभागातील अडचणी)
- एका उपक्रमातून किंवा दिनक्रमातून दुसऱ्याकडे वळणे कठीण जाते (स्व-नियंत्रणातील अडचणी)
व्यावसायिक चिकित्सा कशी मदत करू शकते
ऑक्युपेशनल थेरपी मुलांना घरात, शाळेत आणि समाजात रोजच्या आयुष्यात यश मिळवण्यासाठी उपयुक्त ठरणारी व्यावहारिक कौशल्ये विकसित करण्यास मदत करते. यामध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:
- रोजच्या कामांदरम्यान लक्ष आणि एकाग्रता सुधारणे (लक्ष नियंत्रण)
- नियोजन, व्यवस्थापन आणि समस्या सोडवण्याची कौशल्ये विकसित करणे (कार्यकारी कौशल्ये)
- भावनिक नियंत्रण आणि चिडचिड हाताळण्यास आधार देणे (स्व-नियंत्रण कौशल्ये)
- शरीराची जाणीव आणि हालचालींवरील नियंत्रण वाढवणे (हालचाल समन्वय आणि प्रोप्रिओसेप्टिव्ह प्रक्रिया)
- वर्गातील सहभागासाठी उपाययोजना विकसित करणे (शालेय सहभाग)
- हस्ताक्षर आणि कामातील सातत्य सुधारणे (सूक्ष्म हालचाल आणि दृष्टी-हालचाल कौशल्ये)
- दिनक्रमाचे व्यवस्थापन आणि स्वावलंबनाला आधार देणे (कार्यात्मक स्वावलंबन)
- मुले शांत आणि कामात गुंतलेली राहतील अशा संवेदी उपाययोजना तयार करणे (संवेदी नियंत्रण)
साहाय्याचा विचार करा जर
- •तुमच्या मुलाच्या लक्षातील अडचणींचा शिकण्यावर किंवा रोजच्या कामांवर परिणाम होत आहे
- •गृहपाठ हा रोजचा संघर्ष बनला आहे
- •भावनिक उद्रेक वारंवार होतात
- •शिक्षक सातत्याने लक्ष, वर्तन किंवा नियोजनाबाबत चिंता व्यक्त करतात
- •काय करायचे हे माहीत असूनही ते सातत्याने करता येत नसल्याने तुमचे मूल निराश होते
- •रोजच्या दिनक्रमासाठी सतत आठवण आणि देखरेख लागते
प्रत्येक मुलाकडे त्याच्या अडचणींपलीकडे बलस्थाने असतात
ADHD असलेली मुले अनेकदा कल्पकता, जिज्ञासा, उत्साह, ऊर्जा आणि विचार करण्याची वेगळी पद्धत आपल्यासोबत घेऊन येतात. त्यांच्या गरजा समजून घेऊन आणि कौशल्य विकासाला आधार देऊन आपण त्यांना रोजच्या आयुष्यात अधिक आत्मविश्वासाने आणि यशस्वीपणे सहभागी होण्यास मदत करू शकतो.