लक्ष अडचणी समजून घेणे
अनेक मुलांना लक्ष टिकवणे, सूचना पाळणे, काम पूर्ण करणे किंवा बराच वेळ एखाद्या कृतीत गुंतून राहणे कठीण जाते. लक्षाच्या अडचणी कधी कधी ADHD शी जोडल्या जात असल्या तरी, त्या संवेदी प्रक्रियेतील फरक, शिकण्यातील अडचणी, भावनिक कारणे, कार्यकारी क्षमतांतील अडचणी, विकासातील विलंब यांमुळेही येऊ शकतात — किंवा फक्त मुलाकडून त्याच्या सध्याच्या क्षमतेपेक्षा जास्त अपेक्षा केल्या जात असल्यामुळेही. लक्ष म्हणजे केवळ 'शांत बसणे' नव्हे. त्यात ऐकणे, माहिती समजून घेणे, गोष्टी क्रमाने ठेवणे, अवतीभवतीचे लक्ष विचलित करणारे घटक बाजूला ठेवणे, सूचना लक्षात ठेवणे आणि काम यशस्वीपणे पूर्ण करणे या सगळ्याचा समावेश असतो.
पालक काय पाहू शकतात
- अनेकदा काम सुरू करते, पण ते अर्धवट सोडून देते (सलग लक्ष टिकवण्यातील अडचणी)
- रोजची साधी कामे पूर्ण करण्यासाठी वारंवार आठवण करून द्यावी लागते (लक्ष आणि काम पूर्ण करण्यातील अडचणी)
- आजूबाजूचे आवाज, माणसे किंवा घडामोडींमुळे सहज लक्ष विचलित होते (लक्ष विचलित करणारे घटक गाळण्यात अडचण)
- सूचना ऐकल्यानंतर थोड्याच वेळात विसरते (कार्यकारी स्मरणशक्तीतील अडचणी)
- गृहपाठ किंवा रोजची कामे पूर्ण करायला अपेक्षेपेक्षा खूप जास्त वेळ लागतो (कामात टिकून राहण्यातील अडचणी)
- पाण्याची बाटली, वह्या, गृहपाठ किंवा शाळेचे साहित्य यांचा सतत मागमूस लागत नाही (व्यवस्थापनातील अडचणी)
- संभाषणादरम्यान किंवा वर्गात 'हरवल्यासारखे' किंवा स्वप्नरंजनात असल्यासारखे वाटते (लक्ष नियंत्रणातील अडचणी)
- एकापाठोपाठ अनेक पायऱ्यांच्या सूचना पाळणे कठीण जाते (माहिती प्रक्रिया आणि स्मरणशक्तीतील अडचणी)
- टेबलवरची कामे, गृहपाठ, वाचन किंवा लेखनात लक्ष टिकवणे कठीण जाते (सलग एकाग्रतेतील अडचणी)
- बराच वेळ मेहनत किंवा एकाग्रता लागणाऱ्या कामांमुळे चिडचिड होते (मानसिक सहनशक्तीतील अडचणी)
व्यावसायिक चिकित्सा कशी मदत करू शकते
ऑक्युपेशनल थेरपी लक्षाच्या अडचणींमागील कारणे शोधून, घरात, शाळेत आणि रोजच्या आयुष्यात सहभाग सोपा होईल अशा प्रत्यक्ष वापरता येणाऱ्या पद्धती विकसित करते. यामध्ये पुढील गोष्टींचा समावेश असू शकतो:
- लक्ष, एकाग्रता आणि कामातील गुंतवणूक सुधारणे (लक्ष नियंत्रण कौशल्ये)
- नियोजन, आखणी आणि वेळेचे व्यवस्थापन करण्याची क्षमता विकसित करणे (कार्यकारी क्षमतांची कौशल्ये)
- लक्ष आणि सहभागावर परिणाम करणाऱ्या संवेदी कारणांवर काम करणे (संवेदी प्रक्रिया आधार)
- रोजची कामे यशस्वीपणे पूर्ण होण्यासाठी दिनक्रम आणि उपयुक्त पद्धती तयार करणे (कार्यात्मक व्यवस्थापन कौशल्ये)
- शिकण्याची तयारी आणि वर्गातील सहभागाला आधार देणे (शालेय सहभागाची कौशल्ये)
- स्वतःवर लक्ष ठेवण्याची आणि स्व-नियंत्रणाची कौशल्ये विकसित करणे (स्व-नियंत्रण कौशल्ये)
- पोषक वातावरण तयार करण्यासाठी कुटुंब आणि शिक्षकांसोबत मिळून काम करणे (वातावरणातील बदल आणि आधार)
साहाय्याचा विचार करा जर
- •वयानुरूप अपेक्षित असलेली कामे पूर्ण करणे तुमच्या मुलाला वारंवार कठीण जाते
- •गृहपाठ, वाचन किंवा लेखनाची कामे सातत्याने अपेक्षेपेक्षा खूप जास्त वेळ घेतात
- •लक्ष, सहभाग किंवा काम पूर्ण करण्याबाबत शिक्षक वारंवार चिंता व्यक्त करतात
- •रोजच्या दिनक्रमासाठी सतत आठवण करून द्यावी लागते आणि लक्ष ठेवावे लागते
- •लक्षाच्या अडचणींमुळे शिकणे, आत्मविश्वास, स्वावलंबन किंवा रोजच्या कामांतील सहभागावर परिणाम होत आहे
- •काय करायचे आहे हे तुमच्या मुलाला कळते, पण ते पूर्ण होईपर्यंत त्यात टिकून राहणे त्याला जमत नाही असे तुम्हाला वाटते

